محمد بن عبد الله بن عبيد الله بن محمود

350

تحفه خانى ( فارسى )

آنكه اگر در هواى سرد دندان كند و از آب سرد و هواى سرد و از ترى اجتناب نكند كزك كه مراد به آن تشنج است و از امراض مهلكه كه مهلت نمىدهد واقع مىشود و بعد از وقوع از هزار يكى خلاص نشده است و آفت ديگر آنكه بعد از كندن دندان اگر احتياط نكنند محل دندان جراحتى شود كه به هيچ تدبير علاج نيايد و بناسور انجامد و ديگر از جمله آفات آنست كه اگر دندان پيش باشد و از جانب بالا و بيخ آن محكم بوقت كندن آفت عظيم است چشم را و خوف نزول است پس دركشيدن دندان سالم از خورده شدن بسيار تامل بايد كرد و بهر دردى دندان نبايد كشيد و گاهى بسبب وجع دندان شركت معده مىباشد و علامت او اشتداد و هيجان وجع است بعد از خوردن غذاى غليظ و علاج تنقيه معده است بقى به آب شبت و تخم خربزه و آب ترب و نمك مداومت باطريفل و گوارش مصطگى و يا گوارش عود و غذا ماء اللحم و اجتناب از خوردن در شب بايد دايم سير نبايد خوردن و گاه سبب درد دندان كرمى است كه درو حادث مىشود و اين اكثر در دندانهاى خورده شده مىباشد و علاج او اخراج كرم است به نحوى كه از سير و تخم ترب و زعير با پيه بز كوفته و بر بالاى آتش نهاده و كاسه شيب سوراخ كرده سرنگون مانده دهن بر محاذاة سوراخ آن بايد نهاد و آب كه در دهن جمع مىشود در كاسه آب بايد انداخت كرمهاى ريزه سفيد سرسياه ظاهر مىشود و هر دندان كه مىجنبد و مىافتد اگر بواسطه كبر سن است او را علاجى نيست و حدوث امراض دندان اگر بسبب رطوبت عفنه و يا بواسطه بخار معده و امثال اينها اگر باشد درين صورت سعى علاج او بمحققات و قوابض بايد كرد و بر حافظ دندان واجب است كه حلويات چسپيده مثل حلواى مغزين خصوصا كه از مغز چهار مغز باشد حذر كند و از آب سرد بالاى آش گرم و از عكس اين نيز حذر كند .